Pilica i Nadpilicze

Od wyrazu Pilica przymiotniki to: pilicki, nadpilicki. Chociaż niepoprawnie (wg słownika ortograficznego), często się używa przymiotników: piliczny, nadpiliczny.
Moje pytanie - skąd zatem wzięło się Nadpilicze - chodzi mi o pisownię z -cze? Zastanawiam się nad tym już od dłuższego czasu. Bez rezultatów. Proszę mnie oświecić. Z góry dziękuję.

Większość przymiotników od nazw miejscowych jest tworzona przez dodanie przyrostka -ski w różnych postaciach (-c + -ski dawało -cki), a więc Pilica + -ski = pilicski - tzw. uproszczenie fonetyczne -cs- daje pilicki i nadpilicki od Nadpilicze 'nad Pilicą'. Nadpilicze utworzone jest jak podobne formacje Podwale, Podbrzezie, Podzamcze, Zawiśle (przyimek + rzeczownik + -e), przed -e jest zawsze miękka lub funkcjonalnie miękka, jak np. -cz-. Miękkość -cz- w -czny pochodzi z jeru miękkiego stojącego przed -n.
Współcześnie od nazw miejscowych rzadko zdarza się przyrostek -ny. Obsługuje on przede wszystkim apelatywa [nazwy pospolite]: łagodny, cieplny, weselny. Ale w mowie mieszkańców w odmianie potocznej mogą wystąpić analogicznie do form apelatywnych przymiotniki z -ny. Historycznie one występowały, np. Potoczny od Potoka

- Aleksandra Cieślikowa, prof., IJP PAN, Kraków

http://poradnia.pwn.pl/lista.php?id=888

    _________________

* Zastanawiam się od dłuższego czasu nad pisownią wyrazu Nadpilicze. Przymiotniki od Pilicy to pilicki, nadpilicki, ale nagminnie słuszy się:  piliczny, nadpiliczny. Wiem, że to błąd - wystarczy zajrzeć do słownika ortograficznego(ban7@wp.pl).

      W słownikach nie ma nazwy Nadpilicze, a szkoda, bo powinna się tam znaleźć (jest przecież Nadodrze). Utworzono ją poprawnie, od wyrażenia przyimkowego "nad Pilicą" (tak jak Nadodrze od "nad Odrą", pogranicze od "po, czyli = wzdłuż granicy"). Jak widać, przy okazji zmieniony został temat (fleksyjny) -pilic- na podstawę słowotwórczą -pilicz-. Ale dotyczy to wyłącznie rzeczowników. Proszę mówić i pisać Nadpilicze, ale: nadpilicki, pilicki.

MACIEJ MALINOWSKI
mistrz polskiej ortografii
mlkinsow@angora.com.pl
www.obcyjezykpolski.interia.pl

http://www.obcyjezykpolski.interia.pl/?md=archive&id=7

___________________

Pilica - rzeka, prawy dopływ Wisły

pilicki - przymiotnik od Pilica (pilicki szlak kajakowy,

nadpilicki - przymiotnik odnoszący się do terenu leżącego nad rzeką Pilicą (nadpilickie łąki

Nadpilicze - teren dorzecza, zlewni Pilicy

nadpiliczny - przymiotnik od Nadpilicze (nadpiliczne rzeki