Pilica i Nadpilicze
Od wyrazu Pilica przymiotniki to: pilicki,
nadpilicki. Chociaż niepoprawnie (wg
słownika ortograficznego), często się używa
przymiotników: piliczny, nadpiliczny.
Moje pytanie - skąd zatem wzięło się Nadpilicze
- chodzi mi o pisownię z -cze?
Zastanawiam się nad tym już od dłuższego
czasu. Bez rezultatów. Proszę mnie oświecić.
Z góry dziękuję.
Większość przymiotników od nazw
miejscowych jest tworzona przez dodanie
przyrostka -ski w różnych postaciach (-c
+ -ski dawało -cki), a więc Pilica
+ -ski = pilicski - tzw. uproszczenie
fonetyczne -cs- daje pilicki i nadpilicki
od Nadpilicze 'nad Pilicą'. Nadpilicze
utworzone jest jak podobne formacje Podwale,
Podbrzezie, Podzamcze, Zawiśle
(przyimek + rzeczownik + -e), przed -e
jest zawsze miękka lub funkcjonalnie miękka,
jak np. -cz-. Miękkość -cz- w -czny
pochodzi z jeru miękkiego stojącego przed -n.
Współcześnie od nazw miejscowych rzadko zdarza
się przyrostek -ny. Obsługuje on przede
wszystkim apelatywa [nazwy pospolite]: łagodny,
cieplny, weselny. Ale w mowie
mieszkańców w odmianie potocznej mogą
wystąpić analogicznie do form apelatywnych
przymiotniki z -ny. Historycznie one
występowały, np. Potoczny od Potoka
- Aleksandra Cieślikowa, prof., IJP
PAN, Kraków
http://poradnia.pwn.pl/lista.php?id=888
_________________
* Zastanawiam się od dłuższego czasu nad
pisownią wyrazu Nadpilicze.
Przymiotniki od Pilicy to pilicki, nadpilicki,
ale nagminnie słuszy się: piliczny,
nadpiliczny. Wiem, że to błąd - wystarczy
zajrzeć do słownika ortograficznego(ban7@wp.pl).
W słownikach nie ma nazwy Nadpilicze,
a szkoda, bo powinna się tam znaleźć (jest
przecież Nadodrze). Utworzono ją
poprawnie, od wyrażenia przyimkowego "nad
Pilicą" (tak jak Nadodrze od
"nad Odrą", pogranicze od
"po, czyli = wzdłuż granicy"). Jak
widać, przy okazji zmieniony został temat
(fleksyjny) -pilic- na podstawę
słowotwórczą -pilicz-. Ale dotyczy to
wyłącznie rzeczowników. Proszę mówić i
pisać Nadpilicze, ale: nadpilicki,
pilicki.
MACIEJ MALINOWSKI
mistrz polskiej ortografii
mlkinsow@angora.com.pl
www.obcyjezykpolski.interia.pl
http://www.obcyjezykpolski.interia.pl/?md=archive&id=7
|
